با چه ترفندی کلاس موسیقی‌ام را در فشارهای زندگی رها نکنم؟
گاهی همه چیز برای ادامه دادن کلاس هنگدرام، دف، کاخن یا در کل کلاس موسیقی شما خوب پیش میره.
از کلاس لذت می‌برید، سازتان را دوست دارید، حتی برای جلسه بعد برنامه دارید و احساس می‌کنید در حال پیشرفت هستید.
اما ناگهان زندگی تان شلوغ می‌شود.
کار ها بیشتر می‌شود.
امتحان‌های شما در مدارس یا دانشگاهای شهر بابل، شروع می‌شوند.
مشکلات خانوادگی پیش می‌آید.
از نظر مالی تحت فشار قرار می‌گیرید.
یا حتی چند روز آن قدر خسته هستید که دیگر حوصله تمرین کردن ندارید.
بعد یک فکر ساده به ذهن می‌رسد:
فعلاً کلاس موسیقی را تعطیل می‌کنم؛ وقتی شرایط بهتر شد دوباره شروع می‌کنم!
مشکل از همین «فعلاً» شروع می‌شود.
چون در بسیاری از موارد، چند هفته فاصله گرفتن تبدیل به چند ماه می‌شود و برگشتن به کلاس هر روز سخت‌تر به نظر می‌رسد.
اما آیا راهی وجود دارد که در دوره‌های سخت زندگی، موسیقی را کاملاً کنار نگذاریم؟
بله.
راه‌حل الزاماً بیشتر تمرین کردن یا مجبور کردن خودمان به داشتن انگیزه نیست.
ترفند اصلی این است که در دوره‌های سخت، اندازه فعالیت را کاهش دهیم؛ نه اینکه رابطه‌مان با موسیقی را قطع کنیم.
اول باید یک اشتباه مهم را کنار بگذاریم
بسیاری از هنرجویان شهرمون بابل تصور می‌کنند برای ادامه کلاس موسیقی باید همیشه انگیزه داشته باشند.
اما انگیزه چیزی نیست که هر روز به یک اندازه وجود داشته باشد.
ممکن است یک هفته با اشتیاق زیاد تمرین کنید و هفته بعد به دلیل فشارهای زندگی حتی حوصله باز کردن ساز را نداشته باشید.
این موضوع به‌خودی‌خود نشانه بی‌علاقه شدن به موسیقی نیست.
پژوهش‌های حوزه آموزش موسیقی نیز نشان می‌دهند که انگیزش می‌تواند کیفیت‌های متفاوتی داشته باشد. انگیزه‌ای که از علاقه شخصی، هدف و ارزش واقعی موسیقی برای فرد می‌آید، معمولاً پایدارتر از انگیزه‌ای است که فقط بر اساس فشار، ترس یا احساس گناه ایجاد شده باشد.
بنابراین سؤال بهتر این نیست:
«چطور همیشه باانگیزه بمانم؟»
بلکه باید پرسید:
«وقتی انگیزه ندارم، چطور ارتباطم با موسیقی را حفظ کنم؟»
فشار زندگی همیشه به معنی پایان یادگیری نیست
یکی از بزرگ‌ترین اشتباه‌ها این است که هنرجو فکر می‌کند فقط دو حالت وجود دارد:
یا باید کاملاً تمرین کند و پیشرفت کند،
یا باید کلاس را رها کند.
در حالی که بین این دو حالت، گزینه‌های زیادی وجود دارد.
ممکن است در یک دوره عادی روزی ۳۰ دقیقه تمرین کنید.
اما در یک هفته شلوغ، فقط ۱۰ دقیقه وقت داشته باشید.
این ۱۰ دقیقه به معنی شکست نیست.
حتی ممکن است در یک دوره بسیار سخت، هدف شما فقط این باشد که ساز را کنار نگذارید.
گاهی حفظ ارتباط با ساز، خودش یک موفقیت است.
این نگاه به‌خصوص برای هنرجویانی مهم است که به دلیل کار، دانشگاه، خانواده یا شرایط شخصی، همیشه زمان یکسانی برای تمرین ندارند.
قانون «کمتر، اما قطع نکردن»
یکی از کاربردی‌ترین روش‌های پیشنهادی مشاورین هنری اکادمی موسیقی پرند برای حفظ استمرار این است:
وقتی نمی‌توانی زیاد تمرین کنی، کمتر تمرین کن؛ اما کاملاً قطع نکن.
مثلاً:
روزهای عادی: ۳۰ دقیقه
روزهای شلوغ: ۱۵ دقیقه
روزهای بسیار سخت: ۵ دقیقه
حتی اگر فقط ساز را بردارید و یک تمرین ساده انجام دهید، رابطه شما با موسیقی کاملاً قطع نشده است.
البته این به معنی آن نیست که پنج دقیقه تمرین همیشه برای پیشرفت کافی است.
مسئله اینجاست که در دوره فشار، هدف موقت می‌تواند حفظ عادت و ارتباط باشد، نه حداکثر پیشرفت.
وقتی شرایط زندگی بهتر شد، دوباره میتوانید زمان تمرین را افزایش دهید.
چرا «همه یا هیچ» خطرناک است؟
فرض کنید بعنوان مثال یک هنرجوی تار یا سه تار، معمولاً پنج روز در هفته تمرین می‌کند.
یک هفته کاری بسیار شلوغ دارد و فقط دو روز می‌تواند تمرین کند.
اگر با خودش بگوید:
«من که نمی‌توانم طبق برنامه قبلی تمرین کنم، پس این هفته اصلاً تمرین نمی‌کنم.»
ممکن است فاصله ایجاد شود.
اما اگر بگوید:
«این هفته فقط دو جلسه کوتاه انجام می‌دهم.»
رابطه او با ساز حفظ می‌شود.
این تفاوت ظاهراً کوچک، در بلندمدت اهمیت زیادی پیدا می‌کند.
در آموزش موسیقی در بابل، خودتنظیمی و توانایی سازگار کردن برنامه تمرین با شرایط مختلف از مهارت‌های مهم یادگیری هستند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که هنرجویان خود تنظیم، اهدافشان را تعیین و بازبینی می‌کنند و بر اساس شرایط، روش تمرین خود را تنظیم می‌کنند.
یک برنامه اضطراری برای روزهای شلوغ داشته باشید
به جای اینکه برای خودتان فقط یک برنامه تمرینی داشته باشید، سه سطح برنامه طراحی کنید.
برنامه عادی
وقتی شرایط خوب است:
گرم کردن
تمرین تکنیک
کار روی قطعه
تمرین قسمت‌های دشوار
اجرای کامل
مثلاً ۳۰ تا ۴۵ دقیقه.
برنامه فشرده
وقتی روز شلوغی دارید:
۵ دقیقه گرم کردن
۱۰ دقیقه تمرین مهم‌ترین مشکل
۵ دقیقه اجرای قطعه
مجموعاً ۲۰ دقیقه.
برنامه اضطراری
وقتی واقعاً شرایط سخت است:
ساز را بردارید.
یک تمرین ساده انجام دهید.
یک بخش کوتاه از قطعه را بزنید.
تمام.
حتی ۵ دقیقه.
هدف این مرحله پیشرفت سریع نیست؛ حفظ ارتباط با موسیقی است.
اگر چند روز تمرین نکردم، خودم را سرزنش کنم؟
نه. مطمئنا این دیدگاه اشتباست! شما با چه حسی پیانو یا گیتار میزنید؟
این یکی از مهم‌ترین نکات است.
بعضی هنرجویان آکادمی ما، سه روز تمرین نمی‌کنند و روز چهارم به جای اینکه دوباره شروع کنند، خودشان را سرزنش می‌کنند:
«من تنبلم.»
«من هیچ‌وقت موفق نمی‌شوم.»
«من اصلاً استمرار ندارم.»
بعد احساس بد باعث می‌شود دوباره از ساز فاصله بگیرند.
در حالی که پاسخ بهتر بسیار ساده‌تر است:
«چند روز تمرین نکردم. امروز دوباره شروع می‌کنم.»
همین.
قرار نیست یک وقفه کوتاه تبدیل به هویت شما شود.
کلاس را فقط به تمرین و پیشرفت تکنیکی محدود نکنید
یکی از دلایلی که بعضی افراد در دوره‌های سخت زندگی کلاس موسیقی را رها می‌کنند این است که موسیقی برایشان تبدیل به یک وظیفه دیگر شده است.
کار.
دانشگاه.
درس.
تمرین.
کلاس.
تکلیف.
و در نهایت موسیقی هم به فهرست فشارهای زندگی اضافه می‌شود.
اما موسیقی می‌تواند نقش دیگری هم داشته باشد.
گاهی کلاس موسیقی مثل نواختن هنگدرام یا سنتور یا حتی تنبک، می‌تواند یک فضای شخصی و لذت‌بخش باشد؛ زمانی که فرد برای مدتی از فشارهای روزمره فاصله می‌گیرد.
پژوهش‌های انگیزش در موسیقی نیز بر اهمیت احساس اختیار، شایستگی و ارتباط با دیگران در حفظ انگیزه تأکید می‌کنند. وقتی هنرجو احساس کند موسیقی واقعاً متعلق به خودش است، احتمال ماندگاری او بیشتر می‌شود.
برای خودتان یک «چرا» واقعی پیدا کنید
این سؤال را از خودتان بپرسید:
«من چرا موسیقی یاد می‌گیرم؟»
و نه پاسخ‌هایی که دیگران از شما انتظار دارند.
شاید می‌خواهید:
یک ساز را حرفه‌ای یاد بگیرید.
بتوانید برای خودتان موسیقی بزنید.
روزی روی صحنه اجرا کنید.
همراه دوستانتان ساز بزنید.
آواز بخوانید.
موسیقی را به بخشی از زندگی‌تان تبدیل کنید.
یا فقط یک فعالیت لذت‌بخش شخصی داشته باشید.
این «چرا» در روزهایی که انگیزه پایین است اهمیت پیدا می‌کند.
اگر موسیقی فقط یک وظیفه باشد، حذف آن از برنامه زندگی آسان‌تر می‌شود.
اما اگر بخشی از هویت و زندگی شما شده باشد، احتمالاً برای حفظ آن راهی پیدا می‌کنید.
پیشرفت را فقط با «قطعه جدید» اندازه نگیرید
گاهی هنرجوی بابلی، چند ماه است که کلاس می‌آید و می‌گوید:
«من که هنوز قطعه خیلی سختی نمی‌زنم؛ پس چه فایده‌ای دارد؟»
اما پیشرفت موسیقی فقط با تعداد قطعات اندازه‌گیری نمی‌شود.
ممکن است:
ریتم شما دقیق‌تر شده باشد.
صدای سازتان کنترل‌شده‌تر شده باشد.
دست‌ها هماهنگ‌تر شده باشند.
اشتباهاتتان کمتر شده باشد.
بتوانید مدت بیشتری تمرکز کنید.
بتوانید بعد از اشتباه ادامه دهید.
اجرای جلوی دیگران برایتان آسان‌تر شده باشد.
در مقاله قبلی این مجموعه درباره این موضوع صحبت کردیم که چرا ممکن است تمرین کنیم ولی احساس کنیم پیشرفت نمی‌کنیم.
اینجا هم همان نکته اهمیت دارد:
اگر فقط نتیجه نهایی را ببینید، ممکن است بخشی از پیشرفت واقعی خودتان را نبینید.
اگر کلاس را برای مدتی متوقف کنم چه؟
گاهی واقعاً شرایط زندگی اجازه ادامه دادن نمی‌دهد.
در این حالت، تصمیم منطقی همیشه «به هر قیمتی ادامه بده» نیست.
ممکن است شرایط مالی، کاری، تحصیلی یا خانوادگی به شکلی باشد که ادامه کلاس برای مدتی واقعاً دشوار شود.
اما حتی در این شرایط می‌توان یک تفاوت مهم ایجاد کرد:
«توقف موقت» را با «رها کردن» اشتباه نگیریم.
اگر مجبور شدید مدتی کلاس را متوقف کنید، برای بازگشت یک نقطه مشخص داشته باشید.
مثلاً:
«بعد از پایان امتحانات دوباره شروع می‌کنم.»
«وقتی شرایط کاری‌ام منظم شد برمی‌گردم.»
«ماه آینده دوباره برنامه‌ریزی می‌کنم.»
این تصمیم با جمله‌ای مثل «دیگر موسیقی را ادامه نمی‌دهم» تفاوت زیادی دارد.
یک راه دیگر: کلاس را به هدف بزرگ‌تری وصل کنید
اگر فقط به این فکر کنید که:
«باید تمرین کنم تا برای جلسه بعد آماده باشم.»
ممکن است بعد از مدتی انگیزه کاهش پیدا کند.
اما اگر هدف بزرگ‌تری داشته باشید، کلاس معنا پیدا می‌کند.
مثلاً:
سه ماه دیگر یک قطعه را کامل اجرا می‌کنم.
تا پایان سال یک اجرای کوچک دارم.
یک قطعه را ضبط می‌کنم.
می‌خواهم بتوانم همراه دوستانم ساز بزنم.
می‌خواهم اولین آهنگ خودم را بسازم.
هدف مشخص می‌تواند به تمرین‌های روزمره معنا بدهد.
پژوهش‌های مربوط به خودتنظیمی در نوازندگی نیز نشان داده‌اند که هدف‌گذاری و مشاهده پیشرفت با راهبردهای مؤثر یادگیری و سازگاری بهتر در تمرین ارتباط دارند.
رابطه با استاد هم مهم است
گاهی هنرجو به دلیل فشار زندگی نمی‌تواند مثل گذشته تمرین کند، اما از گفتن این موضوع به استاد خجالت می‌کشد.
در نتیجه جلسه بعد با احساس شکست وارد کلاس می‌شود.
در حالی که بهتر است شرایط واقعی را با استاد در میان بگذارد.
مثلاً بگوید:
«این هفته خیلی درگیر بودم و فقط دو بار توانستم تمرین کنم.»
این جمله بهتر از این است که هنرجو احساس کند باید برای پنهان کردن شرایط خود، وانمود کند همه‌چیز طبق برنامه بوده است.
یک رابطه آموزشی سالم می‌تواند کمک کند برنامه تمرین با شرایط واقعی هنرجو سازگار شود.
تحقیقات جدید نیز نشان می‌دهند حمایت استاد از استقلال و انتخاب هنرجو می‌تواند به شکل‌گیری انگیزه باکیفیت‌تر و در نتیجه تمرین پایدارتر کمک کند.
موسیقی را از زندگی‌تان حذف نکنید؛ حتی اگر فعلاً کوچک‌تر شود
شاید مهم‌ترین ترفند همین باشد:
قرار نیست موسیقی در تمام دوره‌های زندگی با یک شدت ادامه پیدا کند.
گاهی زندگی اجازه می‌دهد روزی یک ساعت تمرین کنید.
گاهی فقط ۲۰ دقیقه.
گاهی یک جلسه در هفته تنها چیزی است که میتوانید حفظ کنید.
این تغییرات طبیعی‌اند.
مهم این است که یک دوره شلوغ را با این تصور که «دیگر نمی‌توانم» به پایان مسیر تبدیل نکنید.
اگر لازم است سرعت را کم کنید، سرعت را کم کنید.
اگر لازم است برنامه را سبک‌تر کنید، سبک‌تر کنید.
اگر لازم است مدتی توقف کنید، برای بازگشت برنامه داشته باشید.
اما بین کم کردن سرعت و ترک کردن مسیر تفاوت وجود دارد.
یک قانون ساده برای خودتان بنویسید
میتوانید این جمله را جایی بنویسید:
«در روزهای سخت، هدف من پیشرفت حداکثری نیست؛ هدف من قطع نکردن ارتباطم با موسیقی است.»
این قانون فشار زیادی ایجاد نمی‌کند.
اما اجازه نمی‌دهد یک هفته سخت، تبدیل به چند ماه فاصله شود.
اگر احساس کردم دیگر موسیقی را دوست ندارم چه؟
این سؤال را جدی بگیرید.
گاهی مشکل فقط فشار زندگی نیست.
ممکن است ساز انتخاب‌شده مناسب شما نباشد.
ممکن است روش آموزشی برایتان جذاب نباشد.
ممکن است هدفی که برای خودتان تعیین کرده‌اید دیگر با خواسته فعلی شما هماهنگ نباشد.
در این شرایط به جای تصمیم عجولانه، از خودتان بپرسید:
«من از خود موسیقی خسته شده‌ام یا از شرایطی که در حال حاضر موسیقی را تجربه می‌کنم؟»
این دو موضوع کاملاً متفاوت‌اند. در این شرایط به سادگی میتونید در تلگرام مدیریت به سادگی از ایشان مشاوره بگیرید. این موارد باید بررسی شوند. حتی میتوانید با همکاران
گاهی تغییر قطعه، تغییر شیوه تمرین، صحبت با استاد یا حتی تجربه یک سبک موسیقی جدید می‌تواند دوباره علاقه را برگرداند.
سوالات متداول
اگر چند روز تمرین نکنم، بهتر است کلاس را متوقف کنم؟
نه لزوماً. چند روز تمرین نکردن اتفاق عجیبی نیست. بهتر است ابتدا برنامه تمرین را برای شرایط جدید سبک‌تر کنید و دوباره شروع کنید.
در روزهای خیلی شلوغ چقدر تمرین کنم؟
حتی یک تمرین کوتاه می‌تواند برای حفظ عادت مفید باشد. در این شرایط هدف اصلی استمرار است، نه رسیدن به حداکثر پیشرفت.
آیا اگر انگیزه نداشته باشم یعنی موسیقی را دوست ندارم؟
خیر. انگیزه همیشه ثابت نیست. فشارهای زندگی، خستگی و تغییر شرایط می‌توانند موقتاً انگیزه را کاهش دهند.
اگر چند ماه کلاس را رها کرده باشم، دوباره می‌توانم شروع کنم؟
بله. فاصله گرفتن به معنی از بین رفتن کامل یادگیری نیست. ممکن است مدتی زمان لازم باشد تا مهارت‌های قبلی دوباره فعال شوند.
آیا باید همیشه طبق برنامه تمرین کنم؟
برنامه مهم است، اما برنامه باید با زندگی واقعی شما سازگار باشد. یک برنامه انعطاف‌پذیر معمولاً از برنامه‌ای که در اولین هفته شلوغی کاملاً شکست می‌خورد، کاربردی‌تر است.
جمع‌بندی
رها نکردن کلاس موسیقی در فشارهای زندگی بیشتر از آنکه به «اراده قوی» نیاز داشته باشد، به انعطاف‌پذیری نیاز دارد.
زندگی همیشه طبق برنامه پیش نمی‌رود.
گاهی وقت دارید و با انرژی تمرین می‌کنید.
گاهی کار و درس و خانواده تمام وقت شما را می‌گیرند.
در چنین شرایطی لازم نیست بین دو انتخاب «تمرین کامل» و «ترک کامل» یکی را انتخاب کنید.
میتوانید سرعت را کم کنید.
میتوانید تمرین را کوتاه‌تر کنید.
میتوانید هدف‌های کوچک‌تری داشته باشید.
میتوانید با استاد درباره شرایط خود صحبت کنید.
و مهم‌تر از همه، میتوانید ارتباط خود را با موسیقی حفظ کنید.
یک هنرجوی موفق الزاماً کسی نیست که هیچ‌وقت خسته، بی‌حوصله یا گرفتار نمی‌شود؛ کسی است که یاد می‌گیرد در دوره‌های مختلف زندگی، شکل ادامه دادن را تغییر دهد.
شاید بعضی هفته‌ها فقط چند دقیقه تمرین کنید.
اما اگر دوباره به ساز برگردید، مسیر هنوز ادامه دارد.
و همین برگشتن‌های کوچک است که در طول زمان می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
