اگر سنم بالای ۳۰ یا ۴۰ سال باشد، چه سازی را شروع کنم؟
بررسی علمی بهترین انتخاب برای شروع موسیقی در بزرگسالی
اگر تا امروز چند بار تصمیم گرفتهاید موسیقی را شروع کنید اما هر بار با خودتان گفتهاید:
دیگر دیر شده است!
کاش از کودکی شروع کرده بودم!
الان دیگر مغزم مثل قبل یاد نمیگیرد!
نکند همه هنرجوها از من خیلی کوچکتر باشند؟
بدانید که این نگرانیها، از رایجترین دغدغههای افرادی است که برای ثبتنام در کلاس موسیقی در بابل یا هر شهر دیگری اقدام میکنند.
جالب است بدانید بیشتر مانعها، واقعی نیستند؛ بلکه ذهن ما آنها را بزرگتر از واقعیت نشان میدهد.
پژوهشهای علوم اعصاب و آموزش موسیقی در سالهای اخیر نشان دادهاند که مغز انسان حتی در دهههای چهارم، پنجم و بعد از آن نیز توانایی ایجاد ارتباطات عصبی جدید را حفظ میکند. این ویژگی که با عنوان انعطافپذیری عصبی (Neuroplasticity) شناخته میشود، یکی از مهمترین دلایلی است که یادگیری موسیقی در بزرگسالی همچنان امکانپذیر و مؤثر است.
بزرگترین اشتباه؛ مقایسه خود با کودکان
بسیاری از بزرگسالان تصور میکنند چون یک کودک هشتساله سریعتر قطعهای را حفظ میکند، پس یادگیری برای آنها غیرممکن است.
اما واقعیت این است که کودک و بزرگسال، دو مسیر متفاوت برای یادگیری دارند.
کودکان معمولاً از طریق تکرار و بازی پیشرفت میکنند، اما بزرگسالان از قدرت تحلیل، تجربه، نظم و هدفمندی بیشتری برخوردارند.
به همین دلیل، بسیاری از مدرسهای باتجربه اعتقاد دارند که اگر یک فرد بزرگسال برنامه تمرینی منظمی داشته باشد، میتواند در مدت کوتاهی پیشرفتی چشمگیر را تجربه کند.
آنچه روند یادگیری را کند میکند، افزایش سن نیست؛ بلکه توقع غیرواقعبینانه و مقایسه مداوم با دیگران است.
در ۳۰ یا ۴۰ سالگی چه سازی مناسبتر است؟
این سؤال پاسخ واحدی ندارد، زیرا بهترین ساز به هدف شما بستگی دارد.
اگر هدف شما آرامش، کاهش استرس و لذت بردن از موسیقی است، سازهایی مانند پیانو - سهتار - سنتور یا هنگدرام معمولاً انتخابهای محبوبی هستند.
اگر دوست دارید همراه خودتان بخوانید یا در جمعهای دوستانه اجرا کنید، گیتار میتواند گزینهای کاربردی باشد.
اگر به موسیقی ایرانی علاقه دارید، تار - سهتار - دف یا تنبک هر کدام دنیای متفاوتی را پیش روی شما قرار میدهند.
نکته مهم این است که سن، تعیینکننده ساز نیست؛ هدف، علاقه و زمانی که برای تمرین در اختیار دارید، اهمیت بیشتری دارد.
آیا انگشتان بزرگسالان برای یادگیری مناسب نیست؟
یکی از باورهای رایج این است که انعطاف انگشتان در سنین بالاتر کاهش پیدا میکند و یادگیری ساز دشوار میشود.
در عمل، بیشتر هنرجویان بزرگسال بعد از چند هفته تمرین منظم، هماهنگی بسیار بهتری بین ذهن و دستهای خود پیدا میکنند.
البته ممکن است سرعت پیشرفت آنها در برخی تکنیکهای حرکتی با یک کودک متفاوت باشد، اما در عوض معمولاً دقت، تمرکز و کیفیت تمرین بیشتری دارند.
به همین دلیل، بسیاری از هنرجویان بزرگسال در تدریس موزیک در بابل، با وجود شروع دیرتر، به نوازندگان بسیار موفقی تبدیل شدهاند.
آیا هفتهای یک جلسه کلاس کافی است؟
برای بیشتر هنرجویان بزرگسال، پاسخ مثبت است. این را در نظر بگیریم که آموختن موسیقی بخشی از آرامشی است که به دنبالش هستیم.
آنچه بیشترین تأثیر را در موفقیت ما دارد، تعداد جلسات کلاس نیست؛ بلکه استمرار تمرینهای کوتاه روزانه است.
حتی اگر روزی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان داشته باشید، در بلندمدت نتیجه بسیار بهتری نسبت به تمرینهای طولانی اما نامنظم خواهید گرفت.
مطالعات آموزش مهارت نیز نشان میدهد که تمرین مستمر، اثر عمیقتری از تمرینهای پراکنده و سنگین دارد.
بسیاری از هنرجویان بزرگسال، انگیزه قویتری دارند
یکی از نکاتی که در فراگرفتن موسیقی کمتر درباره آن صحبت میشود، تفاوت انگیزه میان کودکان و بزرگسالان است.
کودکان گاهی به پیشنهاد والدین وارد کلاس میشوند، اما بیشتر بزرگسالان با یک تصمیم شخصی موسیقی را آغاز میکنند.
همین موضوع باعث میشود مسئولیتپذیری، نظم و علاقه آنها در ادامه مسیر بیشتر باشد.
به همین دلیل، بسیاری از استادان موسیقی تجربه کردهاند که هنرجویان ۳۰ یا ۴۰ ساله، اگر آموزش مناسبی دریافت کنند، معمولاً مسیر یادگیری خود را با پشتکار بیشتری ادامه میدهند.
چهار سؤال که قبل از انتخاب ساز باید از خودتان بپرسید
به جای اینکه بپرسید:
«در این سن چه سازی راحتتر است؟»
به این سؤالها پاسخ دهید:
هدف من از یادگیری موسیقی چیست؟
روزانه چقدر زمان برای تمرین دارم؟
بیشتر به موسیقی ایرانی علاقه دارم یا موسیقی کلاسیک و پاپ؟
دوست دارم بیشتر برای خودم بنوازم یا روزی روی صحنه اجرا کنم؟
پاسخ این چهار سؤال، معمولاً انتخاب درستتری نسبت به توجه صرف به سن ایجاد میکند. در این باره همین الان میتوانید با کارشناسان هنری ما تماس بگیرید و راهنمایی بیشتری را دریافت کنید.
باورهای اشتباهی که بهتر است همین امروز کنار بگذارید
«بعد از ۳۰ سالگی دیگر نمیتوان موسیقی یاد گرفت.»
نادرست است. هزاران هنرجو در سراسر جهان موسیقی را در دهههای چهارم، پنجم و حتی پس از بازنشستگی آغاز کردهاند.
«برای یادگیری موسیقی باید استعداد خاصی داشت.»
پژوهشهای آموزش موسیقی نشان میدهد تمرین هدفمند و استمرار، نقش بسیار پررنگتری نسبت به استعداد اولیه دارند.
«همه همکلاسیها از من کوچکتر خواهند بود.»
امروزه بسیاری از آموزشگاهها، از جمله مراکز آموزش موسیقی در بابل، هنرجویان بزرگسال در سنین مختلف دارند و حضور در کلاس برای این گروه سنی کاملاً طبیعی است.
جمعبندی
اگر سالهاست به یادگیری موسیقی فکر میکنید اما فقط به خاطر سن، تصمیم خود را به تعویق انداختهاید، شاید مهمترین مانع، نه سن شما، بلکه همین باور باشد.
موسیقی محدود به کودکی نیست. آنچه مسیر یادگیری را میسازد، علاقه، استمرار، انتخاب درست ساز و حضور در یک محیط آموزشی مناسب است.
اگر هنوز برای انتخاب ساز مردد هستید، ابتدا هدفتان را مشخص کنید، سپس درباره ویژگیهای هر ساز تحقیق کنید و در نهایت با یک مدرس باتجربه مشورت کنید. در بیشتر موارد، بهترین ساز برای شروع، سازی نیست که دیگران پیشنهاد میکنند؛ بلکه سازی است که باعث میشود شما با اشتیاق، تمرین فردا را هم از دست ندهید.
